Chạy ĐT.725 từ Nam Ban lên Đà Lạt, qua Mê Linh một đoạn là gặp mặt nước bên đường. Đi nhanh thì lướt qua.
Chỗ đó có hai tên và người ta hay dùng lẫn: hồ Mê Linh và đập Cam Ly Thượng.
Tôi thích khu này không phải vì có cái hồ. Mà vì đứng đúng chỗ thì thấy được ba thứ trong một tầm nhìn — nước, vườn, rồi núi.
Ở khu Mê Linh, nay thuộc xã Nam Ban Lâm Hà, đoạn nối về phía Tà Nung – Đà Lạt trên ĐT.725.
Đọc tài liệu cũ sẽ thấy lúc ghi hồ Mê Linh, lúc ghi đập Cam Ly Thượng, lúc lại thấy địa danh Tà Nung. Báo tỉnh năm 2014 khi viết về khu nghỉ dưỡng ở đó có ghi đập nằm ở thôn 4 Tà Nung, bên hồ Mê Linh. Còn hồ sơ thủy lợi thì gắn hệ thống Cam Ly Thượng với Mê Linh.
Nhìn qua tưởng đá nhau. Thật ra là chuyện địa giới đổi theo thời gian, cộng với việc khu này nằm vắt qua ranh.
Mê Linh thuộc xã Nam Ban Lâm Hà. Khi lập xã mới, bốn đơn vị nhập lại: thị trấn Nam Ban cũ, Đông Thanh, Gia Lâm và Mê Linh.
Còn Tà Nung nay thuộc phường Cam Ly, Đà Lạt.
Nhớ cho gọn thì thế này: Mê Linh giờ là Nam Ban. Tà Nung giờ là Cam Ly, Đà Lạt. Đập Cam Ly Thượng nằm ở vùng tiếp giáp đó.
Nên cùng một chỗ mà người ta gọi bốn kiểu — hồ Mê Linh, đập Cam Ly Thượng, Mê Linh Nam Ban, hay Tà Nung Đà Lạt. Không ai gọi sai cả, chỉ là gọi theo phía mình đứng và theo thời điểm.
Với người đi xem đất thì cái ranh này không phải chuyện chữ nghĩa. Lô bên Nam Ban và lô bên Đà Lạt là hai địa bàn, hai nơi làm thủ tục, hai mặt bằng giá. Đứng nhìn cùng một mặt nước mà hai lô không giống nhau đâu.
Nghe "đất view hồ Cam Ly Thượng" thì câu đầu tiên nên hỏi là lô nằm bên nào. Chuyện hai vùng khác nhau ra sao tôi kể riêng ở bài so sánh Tà Nung và Mê Linh.
Cái đẹp không nằm ở mặt nước.
Nó nằm ở chỗ hồ đứng đúng vị trí trong một nền cảnh rộng. Trước là nước, dưới là vườn cà phê, xa hơn là đồi, rồi tới núi. Bốn lớp, và mắt đi từ gần ra xa không bị cắt.
Kiểu cảnh này không cần dàn dựng. Không bờ kè, không hàng cây trồng thẳng lối, không chỗ gửi xe. Chỉ là hồ nằm giữa vùng nông nghiệp, và tình cờ nằm đúng chỗ nhìn được xa.
Khu này có hoạt động nghỉ dưỡng từ lâu — năm 2014 báo tỉnh đã viết về một chỗ bên đập, có cà phê, câu cá, đón khách đi tuyến Đà Lạt – Nam Ban. Nhưng đừng vì vậy mà hình dung cả mặt hồ là khu du lịch có tổ chức. Không phải vậy.
Thủy lợi, và đó là công dụng chính.
Hồ sơ quy hoạch hiện nay ghi dự án nâng cấp, sửa chữa hồ Cam Ly Thượng tại Nam Ban, quy mô tưới khoảng 450 ha. Hồ sơ dự án trước đó ghi kênh cấp 1 Cam Ly Thượng bảo đảm nước cho khoảng 435 ha đất lúa, rau màu và cà phê ở Mê Linh và Nam Ban.
Hai con số nằm trong hai hồ sơ khác nhau. Tôi giữ cả hai, không chọn một cái làm câu trả lời duy nhất. Ý chính thì vẫn một: đây là nước cho vườn, không phải hồ đào ra để ngắm.
Có điều làm nông nghiệp lâu năm, tự nhiên cảnh lại đẹp. Người làm vườn nhìn thấy nước. Người đi đường nhìn thấy hồ. Người tính làm căn nhà nhỏ thì nhìn thấy một chỗ để ngồi.
Cùng một mặt nước, mỗi người thấy một thứ.
Thuận, vì nó nằm ngay trên đường.
Đi ĐT.725 hướng Nam Ban lên Đà Lạt, qua Mê Linh là tới. Không phải rẽ nhánh, không phải hỏi đường.
Mê Linh vốn là khu gần Đà Lạt nhất trong xã — ra khỏi đèo Tà Nung là tới Mê Linh. Nên khu hồ này nằm ở đoạn Nam Ban bắt đầu có cảm giác gần Đà Lạt hơn là gần trung tâm xã.
Người trong vùng hay lấy cầu Cam Ly Thượng làm mốc chỉ đường. Ai hỏi thì nhắc cầu, dễ hơn nhắc tên hồ.
Đặc biệt ở chỗ nó là vùng chuyển tiếp — không còn giống trung tâm Nam Ban, mà cũng chưa ra Đà Lạt.
Đi qua đây thấy rõ: nhà dân thưa dần, vườn cà phê nhiều lên, rồi hồ, rồi đường bắt đầu lượn theo hướng Tà Nung.
Còn chuyện nước thì nói cho đủ. Suối Cam Ly bắt nguồn từ vùng Đà Lạt, chảy qua thành phố rồi xuống hướng Lâm Hà. Đoạn qua Đà Lạt nhiều năm nay bị ô nhiễm — báo tỉnh viết nhiều lần, quan trắc ở các điểm dọc suối cho kết quả vượt chuẩn.
Nhưng không thể lấy một điểm đo trên suối rồi kết luận cho riêng mặt hồ Cam Ly Thượng. Tôi chưa thấy số đo riêng cho chỗ này.
Cái nên làm là biết để mà hỏi. Ai định mua đất gần mặt nước hoặc gần suối trong vùng thì hỏi thẳng người quanh đó: nước mùa mưa mùa khô thế nào, có dùng tưới không. Người làm vườn ở đó trả lời được ngay, và câu đó đáng tin hơn mọi tài liệu.
Mấy chữ view hồ, sát hồ, ven hồ khác nhau ra sao thì tôi đã tách kỹ ở bài về các loại view. Ở đây chỉ nói phần riêng của chỗ này.
Thứ nhất là mực nước. Đây là hồ thủy lợi, tích nước để tưới, nên nó lên xuống theo mùa và theo nhu cầu của vườn xung quanh. Ảnh chụp cuối mùa mưa với ảnh tháng Ba là hai cảnh khác nhau. Ai chỉ xem ảnh rồi quyết thì nên biết mình đang xem mùa nào.
Thứ hai là ranh. Lô sát mặt nước thì hỏi rõ ranh tới đâu — phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi là chuyện có thật, xác định theo hồ sơ chứ không nhìn bằng mắt. Chữ "view hồ" đẹp thật, nhưng sổ vẫn là sổ.
Thứ ba là cái ranh hành chính đã nói ở trên. Ở những chỗ khác trong xã thì không phải nghĩ tới. Ở đây thì có.
Vì Mê Linh là phần Nam Ban nằm về phía Đà Lạt, lại có hồ, có đồi cà phê, có ĐT.725 chạy qua và nhiều khoảng nhìn rộng.
Nhưng gần hồ không tự động là đáng chọn hơn.
Người mua để dành thường thích chỗ dễ đi lại. Người làm căn nhỏ cuối tuần thích cảnh. Người chuyển vùng nhìn đường, nước, điện, sinh hoạt trước. Người làm vườn nhìn đất và nước trước khi nhìn cái hồ.
Nên hồ chỉ là một lớp của khu vực, không phải câu trả lời cho cả bài toán mua đất. Muốn xem các hồ khác trong xã thì tôi để chung ở bài về hồ ở Nam Ban.
Nhìn lô trước, cảnh sau.
Lô nằm bên nào — Nam Ban hay đã sang Đà Lạt. Cái này quyết định giấy tờ và cả giá.
Đứng đúng chỗ định dựng nhà rồi nhìn ra. Không đứng ngoài đường nhìn chếch qua.
Đường vào và cao độ. Gần ĐT.725 thì tiện, nhưng đó là trục chính, xe chạy đêm — có người thích gần, có người muốn lùi vào.
Nước mưa đi lối nào. Gần hồ không có nghĩa thoát nước tốt. Đôi khi ngược lại.
Cảnh phía trước là của mình hay đi mượn. Miếng đất trống hôm nay có thể là nhà hai tầng sang năm.
Rồi quay lại một buổi khác, tốt nhất là sau mưa. Khu này mùa khô nhìn ai cũng thích. Mùa mưa mới kể nốt nửa còn lại.
Ở khu Mê Linh, nay thuộc xã Nam Ban Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng, trên trục ĐT.725, gắn với đập và hệ thống thủy lợi Cam Ly Thượng, ngay vùng giáp nối với Tà Nung.
Mê Linh thuộc xã Nam Ban Lâm Hà — xã này gồm thị trấn Nam Ban cũ, Đông Thanh, Gia Lâm và Mê Linh. Còn Tà Nung nay thuộc phường Cam Ly, Đà Lạt. Hai bên giáp nhau nên khi tìm khu hồ này sẽ gặp cả hai cách gọi.
Là công trình thủy lợi. Hồ sơ quy hoạch hiện nay ghi dự án nâng cấp hồ Cam Ly Thượng tại Nam Ban với quy mô tưới khoảng 450 ha; hồ sơ trước đó ghi kênh cấp 1 phục vụ khoảng 435 ha ở Mê Linh và Nam Ban.
Đi ĐT.725 hướng lên Đà Lạt, qua Mê Linh là tới, nằm ngay trên tuyến. Cầu Cam Ly Thượng là mốc người trong vùng hay dùng để chỉ chỗ.
Không. View hồ nói về tầm nhìn, sát hồ nói về khoảng cách. Lô sát mặt nước vẫn có thể bị che, còn lô lùi vào ở cao độ tốt lại nhìn được cả hồ và núi phía sau.
Vị trí và quy mô công trình theo hồ sơ quy hoạch tỉnh Lâm Đồng. Ghi nhận về khu nghỉ dưỡng bên đập theo báo chí năm 2014. Thông tin suối Cam Ly theo báo chí và kết quả quan trắc công bố, đo tại các điểm trên suối chứ không phải tại hồ. Địa giới cập nhật theo sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025.