Ra Nam Ban một thời gian thì thấy chuyện bán hàng qua mạng ở đây chẳng có gì lạ. Người có cà phê thì đăng cà phê, có bơ thì đăng bơ, chụp cái ảnh rồi nhắn cho khách.
Chỉ khác ngày trước ở đúng một chỗ: người mua giờ có thể đang ngồi tận Sài Gòn.
Nói gọn thì là chuyện mua bán qua mạng ở đây — đăng hàng, nói chuyện với khách, chốt đơn rồi gửi đi.
Nhưng nếu ai hỏi “Nam Ban có sàn thương mại điện tử riêng chưa” thì chưa, tôi chưa thấy căn cứ để nói vậy. Cái đang chạy là kiểu nhỏ và trực tiếp, dựa trên những nền tảng ai cũng xài. Không kho, không hệ thống, không hào nhoáng gì cả — nhưng với một nhà có vài thứ ngon để bán thì chừng đó cũng đủ mở thêm một cửa.
Nhiều hơn người ta nghĩ. TikTok, Shopee, Facebook và Zalo đều đang được dùng; trong đó TikTok đáng chú ý ở chỗ người bán vừa làm content vừa bán hàng.
Trên TikTok, nhiều người không chỉ đăng sản phẩm. Họ quay luôn cảnh hái cà phê, đi trong vườn bơ, rang cà phê, làm hàng rồi kể chuyện bằng chính giọng của mình. Có người làm content rất đều, vừa làm nội dung vừa bán hàng.
Shopee thì hợp với những thứ đã đóng gói sẵn hơn — cà phê, đặc sản, nông sản chế biến. Người ở xa vẫn có thể tìm, xem thông tin rồi đặt hàng như mua những món khác trên sàn.
Nhìn kỹ sẽ thấy một thay đổi khá thú vị: người bán không còn chỉ bán sản phẩm, mà bán luôn câu chuyện phía sau sản phẩm. Cái vườn, mùa thu hoạch, cách làm hàng, người làm ra nó — tất cả đều có thể trở thành nội dung.
Bao nhiêu người đang bán, doanh số ra sao thì tôi không có số để nói. Nhưng chuyện người ở Nam Ban cầm điện thoại làm content rồi bán hàng đi khắp nơi thì giờ đã khá quen.
Chủ yếu mua thẳng từ nhà vườn hoặc chỗ rang xay tại chỗ, qua các kênh online của họ — TikTok, Shopee, Facebook, Zalo.
Hàng đóng gói sẵn, có nhãn có chứng nhận — như mấy sản phẩm OCOP — thì dễ tìm hơn, vì đã rõ nguồn. Chuyện OCOP tôi để ở OCOP Nam Ban. Còn hàng thô mua tận vườn thì rẻ hơn nhưng phải quen mối. Một câu đáng nhớ khi mua xa: hàng vùng cao đi tới nơi còn ngon hay không, phần lớn nằm ở khâu đóng gói và gửi, chứ không chỉ ở chỗ nó ngon cỡ nào lúc còn ở vườn.
Khác khá rõ, vì bản thân hai thứ đã khác nhau.
Cà phê hợp bán online: đóng gói gọn, để được lâu, gửi xa vẫn ổn, bán được quanh năm. Chuyện cà phê tôi để ở cà phê Nam Ban. Bơ thì câu chuyện khác — hàng tươi, có mùa, dễ dập, thời điểm giao rất quan trọng; bán được trên mạng nhưng phải tính cả hái lúc nào, đóng thế nào, đi bao lâu. Mùa bơ tôi để ở mua bơ Nam Ban.
Nên tôi không nghĩ cứ gom hết vào một chữ “nông sản Nam Ban bán online” là xong. Mỗi thứ có một cách đi ra thị trường riêng.
Chưa. Tôi chưa thấy một nền tảng riêng của Nam Ban đứng ra gom người bán, người mua, sản phẩm vào một chỗ.
Nhưng chuyện đó không có nghĩa thương mại điện tử ở đây kém phát triển. Ngược lại là khác — người bán đang dùng luôn những nền tảng có sẵn: TikTok, Shopee, Facebook, Zalo. Đây là hai chuyện rất khác nhau: không có sàn riêng không đồng nghĩa với không có thương mại điện tử. Nhìn vào cách người ta bán hàng thật ngoài đời sẽ dễ hiểu hơn nhìn vào tên một cái nền tảng.
Là chuyện mua bán hàng hóa qua mạng tại Nam Ban. Hiện phổ biến là bán qua TikTok, Shopee, Facebook và Zalo; chưa có căn cứ để nói Nam Ban có một sàn thương mại điện tử riêng.
Ngoài Facebook và Zalo, nhiều người bán ở Nam Ban đang bán qua Shopee và TikTok. TikTok còn được dùng để làm nội dung, giới thiệu vườn, sản phẩm và quá trình làm ra hàng.
Có. TikTok được nhiều người dùng để làm nội dung và bán hàng; Shopee phổ biến hơn với những sản phẩm đã đóng gói như cà phê, đặc sản và một số nông sản. Chưa có số liệu thống kê để xác định tỷ lệ người bán hay doanh số.
Có thể tìm qua người bán địa phương trên các kênh online như TikTok, Shopee, Facebook và Zalo. Với hàng đóng gói sẵn như cà phê, việc mua từ xa thuận tiện hơn hàng tươi theo mùa.
Không chỉ đăng sản phẩm. Nhiều người làm nội dung về vườn, mùa vụ, sản phẩm và cách làm ra hàng, rồi bán trực tiếp từ nội dung đó.
Đã có hoạt động mua bán online khá rõ, với nhiều kênh như TikTok, Shopee, Facebook và Zalo. Tuy nhiên chưa có số liệu công khai để định lượng quy mô toàn thị trường.
Phần mô tả cách bán hàng online tại Nam Ban là quan sát thực địa của Namban Panorama, không phải số liệu thống kê. Chưa có số liệu công khai đủ để xác định tỷ lệ hộ bán hàng online hay doanh số trên các kênh như TikTok, Shopee tại Nam Ban. Bài không mặc định Nam Ban đã có một sàn hay nền tảng riêng khi chưa có căn cứ kiểm chứng.