Người mới tới Nam Ban hay hỏi: ở đây ăn uống có gì?
Câu trả lời gọn: ăn như ngoài Bắc. Vùng này gốc Hà Nội, nên món ăn, cách nêm, cả giọng mời cũng đậm chất Bắc — thứ ít gặp ở những vùng cao nguyên khác.
Vì sao đồ ăn Nam Ban đậm chất Bắc?
Vì người ở đây phần lớn từ Hà Nội vào. Mấy chục năm trước, người ngoại thành Hà Nội lên khai khẩn, lập nên vùng kinh tế mới — cái tên Lâm Hà cũng ghép từ Lâm Đồng và Hà Nội.
Họ mang theo cả bữa ăn quê. Nên tới giờ, đi chợ Nam Ban hay ghé quán, gặp toàn món Bắc cũng đừng lạ — đó là gốc gác của vùng.
Bánh cuốn, bún — món sáng của người Nam Ban
Sáng ở Nam Ban thường bắt đầu bằng một đĩa bánh cuốn hoặc bát bún.
Bánh cuốn ở đây nhiều nơi vẫn tráng tay từng lá, ăn với hành phi, chả và nước chấm pha kiểu Bắc. Món quen mà khó lẫn.
Gà thả vườn, đồ nhậu buổi chiều
Chiều xuống, mâm cơm hay có con gà thả vườn — gà nuôi bắp, thịt chắc, da vàng, khác gà công nghiệp.
Thêm mấy món nhậu bình dân: gỏi, rau vườn, đồ muối. Không cầu kỳ, nhưng tươi và thật.
Quán cơm bình dân và hàng ăn khuya
Quanh chợ và trên trục chính có mấy quán cơm gia đình, giá mềm, phần đầy đặn.
Đáng nhắc là một quán hủ tiếu mở tới khuya — xe khách chạy đêm đi ngang hay ghé. Nên ở Nam Ban, lỡ bữa muộn vẫn có chỗ ăn.
Ăn một bữa để hiểu Nam Ban
Tôi hay nói với người mới: muốn hiểu một vùng, ăn một bữa ở chợ hoặc quán địa phương là nhanh nhất.
Đồ ăn cho biết vùng này gốc gác đâu, sống ra sao, người với người quen nhau thế nào. Ở Nam Ban, một bữa đậm chất Bắc giữa cao nguyên là câu trả lời rõ nhất.
Chợ và mấy mốc đời thường tôi viết ở chợ Nam Ban; sản vật vùng này — cà phê, bơ, dâu tằm — ở đặc sản Nam Ban. Muốn đi một vòng trong ngày thì có một ngày ở Nam Ban. Còn Nam Ban là vùng thế nào thì ở Nam Ban là gì.
Câu hỏi thường gặp
Ăn gì ở Nam Ban?
Đồ ăn Nam Ban đậm chất Bắc: bánh cuốn tráng tay, bún, gà thả vườn nuôi bắp, tré trộn, măng, đồ muối, cùng mấy quán cơm bình dân. Vì dân vùng này phần lớn gốc Hà Nội.
Vì sao đồ ăn Nam Ban giống miền Bắc?
Vì người ở đây phần lớn từ Hà Nội vào lập nghiệp mấy chục năm trước — tên Lâm Hà ghép từ Lâm Đồng và Hà Nội — mang theo món ăn và cách nêm nếm quê.
Nam Ban có quán ăn khuya không?
Có. Quanh chợ có một quán hủ tiếu mở tới khuya, chỗ quen của xe khách chạy đêm; nên lỡ bữa muộn vẫn có chỗ ăn.
Ăn sáng ở Nam Ban có gì?
Phổ biến là bánh cuốn tráng tay và bún, ăn kiểu Bắc với hành phi, chả và nước chấm pha vừa. Chợ Nam Ban sáng sớm cũng nhiều hàng ăn.
Gà thả vườn ở Nam Ban khác gì?
Gà nuôi thả, cho ăn bắp, thịt chắc và da vàng hơn gà công nghiệp; là món quen trong bữa cơm và mâm nhậu của người ở đây.
Lưu ý
Bài viết ghi lại quan sát của người viết về món ăn và nếp ăn thường ngày ở Nam Ban, không phải bảng xếp hạng quán và không đưa giá. Món, quán và giờ mở có thể thay đổi theo thời gian; tên cơ sở (nếu có) chỉ nhắc như mốc, không phải nội dung quảng cáo.