Có một điều tôi luôn nghĩ: đừng hỏi lô nào đẹp, hãy hỏi lô nào phù hợp với mình. Tôi làm đất ở Nam Ban, gặp người lên xem đất cũng nhiều, và học được cái hơi ngược với suy nghĩ thường — lô đẹp nhất chưa chắc là lô phù hợp với người đang đứng xem nó. Nên bài này tôi không chỉ cách “chọn lô đẹp”, mà kể cái quan trọng hơn: làm sao biết một lô đất có phù hợp với chính mình không.
Đất không có tốt hay xấu tuyệt đối, chỉ có phù hợp hay chưa phù hợp với mục tiêu của người mua. Cùng một lô, người mua để nghỉ cuối tuần thấy tuyệt, người mua để ở với con nhỏ lại thấy bất tiện. Nên trước khi hỏi “lô này bao nhiêu”, nên hỏi mình trước “mình mua để làm gì”. Xác định được cái đó thì tự khắc biết lô nào phù hợp.
Ai đi xem đất cũng nói câu “tìm lô đẹp”. Nhưng đẹp là đẹp với ai?
Có người thấy lô trên đồi, view thung lũng, mây phủ buổi sáng là đẹp nhất. Có người thấy lô bằng phẳng, gần đường lớn, xe vào tận nơi mới là đẹp. Có người mê lô có sẵn vườn cà phê xanh um, người khác lại thấy vườn đó phải chăm mệt, thà đất trống.
Cùng một mảnh, người khen hết lời, người lắc đầu. Vì “đẹp” không phải một thước đo chung — nó tùy người ta định làm gì với miếng đất đó. Nên khi ai hỏi tôi “lô này đẹp không”, tôi hay hỏi ngược: “anh chị tính dùng nó làm gì đã”.
Nhiều người chuẩn bị đi xem đất là lo mang thước, hỏi giá, coi hướng. Mấy cái đó cần, nhưng chưa phải cái đầu tiên.
Cái nên chuẩn bị trước hết không nằm ở miếng đất, mà ở chính mình: xác định rõ mua để làm gì, ngân sách thực tế tới đâu, cuộc sống mình muốn ở đó ra sao. Có mấy câu trả lời này rồi thì lên tới nơi nhìn lô nào cũng biết nó phù hợp hay lệch với mình — khỏi bị cái đẹp bề ngoài dẫn đi. Còn chưa rõ mình cần gì mà đi xem, thì xem chục lô vẫn phân vân, dễ mua theo cảm xúc.
Nên với tôi, chuyến đi xem đất bắt đầu từ ở nhà, lúc mình ngồi nghĩ cho rõ mình muốn gì — chứ không phải lúc đặt chân tới miếng đất.
Trước khi coi lô nào, nên tự hỏi mình một câu quan trọng hơn: mua để làm gì.
Mua để ở hẳn, hay để cuối tuần chạy lên nghỉ? Để dành giữ tiền, đầu tư dài hạn, hay làm vườn kiếm dòng tiền? Có con nhỏ cần gần trường không, hay hai vợ chồng về hưu chỉ cần yên tĩnh?
Nghe đơn giản, nhưng cái này quyết định hết. Người mua để nghỉ cuối tuần thì lô xa chút, đường hơi khó cũng được, miễn cảnh đẹp yên tĩnh. Người mua để ở với con thì phải tính chợ, trường, đường mùa mưa. Người mua giữ tiền thì nhìn pháp lý, khả năng bán lại. Cùng một số tiền, ba người này nên xem ba kiểu lô khác nhau. Mục tiêu mua đất rõ rồi thì kéo theo mấy thứ khác cũng rõ: ngân sách thực tế tới đâu, kế hoạch dùng đất thế nào, tính nắm giữ bao lâu. Chưa rõ mục đích mà đi xem thì dễ mê lô đẹp rồi mua nhầm cái không phù hợp.
Đây là chỗ tôi thấy rõ nhất sau nhiều lần gặp người đi xem đất.
Một lô view đẹp trên cao, xa chợ mươi phút chạy xe — với cặp vợ chồng về hưu tìm chỗ tĩnh dưỡng thì đúng bài, sáng pha cà phê ngắm mây là mãn nguyện. Nhưng với gia đình con nhỏ đi học mỗi ngày thì cái xa đó thành cực. Lô không đổi, chỉ là người mua khác nhau.
Hay một lô rộng, giá mềm, nằm hơi sâu — người mua để dành mười năm thấy hời, đất rộng giá tốt, để đó chờ. Nhưng người tính cuối tuần nào cũng lên thì thấy đường sá xa xôi, chạy tới nơi mệt, cuối cùng lười lên. Vẫn lô đó, hợp người này không hợp người kia.
Nên khi tôi nói “lô này phù hợp anh chị” hay “lô này để anh chị cân nhắc thêm”, không phải tôi chê đất — tôi đang soi nó với cái anh chị cần. Đất tốt mà lệch nhu cầu thì vẫn không phải đất của mình. Nhiều sai lầm khi mua đất không đến từ việc chọn nhầm lô, mà từ việc chưa hiểu rõ mình mua để làm gì.
Có mấy lúc, dù khách thích rồi, tôi vẫn khuyên về suy nghĩ thêm — vì tôi muốn khách mua đúng, không phải mua nhanh.
Khi khách chưa rõ mình mua để làm gì, mới thấy đẹp là muốn chốt. Khi khách đang bị cuốn theo kiểu “chỗ này đang sốt, không mua nhanh là hết” — mua trong lúc gấp gáp hay hối. Khi lô đẹp thật nhưng tôi thấy nó không khớp với điều khách vừa kể là mình cần. Những lúc đó tôi thà khách về nghĩ thêm vài hôm, lên xem lại lần nữa, còn hơn xuống tiền rồi mới thấy chưa phù hợp.
Tôi làm nghề này lâu dài, ở ngay đây. Khách mua đúng, ở vui, sau này còn gặp nhau. Khách mua vội rồi tiếc thì chẳng hay gì cho ai.
Không phải tìm được lô đẹp nhất. Mà là khách hiểu rõ mình cần gì trước khi xem đất.
Người biết mình muốn gì thì đi xem nhẹ nhàng — thấy lô phù hợp là nhận ra ngay, thấy lô lệch nhu cầu thì bỏ qua không tiếc, dù nó đẹp cỡ nào. Người chưa rõ mình cần gì thì xem chục lô vẫn phân vân, dễ bị cái đẹp bề ngoài dẫn đi.
Nên nếu anh chị sắp lên Nam Ban xem đất, cái nên chuẩn bị trước không phải là danh sách lô, mà là câu trả lời cho chính mình: mình mua miếng đất này để làm gì, và cuộc sống mình muốn ở đó ra sao. Khi mục tiêu mua đất rõ ràng thì việc chọn lô phù hợp sẽ dễ hơn rất nhiều. Vì sai lầm lớn nhất khi mua đất thường không phải chọn nhầm lô đẹp — mà là chưa biết rõ mình cần gì, nên không nhận ra đâu mới là lô đất phù hợp với mình.
Là xác định rõ mục tiêu mua trước khi đi xem — để ở, nghỉ cuối tuần, giữ tiền hay làm vườn. Mục đích rõ thì tự biết lô nào phù hợp, tránh mua theo cảm xúc vì thấy lô đẹp.
Trước hết lưu ý chính mình: mua để làm gì, ngân sách thực tế tới đâu, muốn cuộc sống ở đó ra sao. Mục đích khác nhau thì kiểu đất phù hợp cũng khác — người ở hẳn quan tâm chợ trường đường sá, người nghỉ cuối tuần ưu tiên cảnh yên tĩnh, người giữ tiền nhìn pháp lý và khả năng bán lại.
Được, nếu đó đúng là mục tiêu của bạn — khi đó lô xa chút, đường hơi khó cũng chấp nhận được, miễn cảnh đẹp và yên tĩnh. Nhưng cùng lô đó lại không hợp người mua để ở với con nhỏ. Quan trọng là chọn theo đúng mục đích của mình.
Soi lô đất với mục tiêu đã xác định. Một lô đẹp nhưng lệch nhu cầu (ví dụ view đẹp nhưng xa trường với gia đình con nhỏ) thì vẫn chưa phải lô phù hợp. Rõ mình cần gì thì thấy lô phù hợp là nhận ra ngay.
Có, nếu phù hợp với mục tiêu đầu tư, thời gian nắm giữ và khả năng tài chính của bạn. Không có loại đất phù hợp với tất cả nhà đầu tư, nên cần xác định rõ mục tiêu trước khi quyết định.
Đọc gì tiếp: