Anh Nam,
và mùa cà phê khiến anh ở lại

Anh Nam đến Nam Ban lần đầu không phải để tìm đất. Anh đến để nghỉ vài hôm, sau một quãng dài thấy mình mệt với nhịp sống cũ — anh làm nghề xây dựng ở Sài Gòn, quanh năm theo các công trình, hết dự án này tới dự án khác. Anh nói anh không có ý định gì lớn lao. Chỉ là muốn xem một nơi yên tĩnh thì sống ra sao.

Điều giữ anh lại không phải một khung cảnh đẹp. Nam Ban có cảnh, nhưng cảnh thì nơi nào trên cao nguyên cũng có. Cái khác, theo lời anh, là nhịp. Buổi sáng ở đây không ai vội. Người ta ra vườn sớm, làm tới trưa, nghỉ, rồi chiều làm tiếp. Một ngày dài hơn, nhưng nhẹ hơn.

"Tôi tưởng mình cần nghỉ ngơi. Hóa ra tôi cần một nhịp sống khác. Hai cái đó không giống nhau."

Anh kể mùa đầu tiên không dễ. Mùa mưa cao nguyên kéo dài hơn anh tưởng, có khi cả tuần không thấy nắng, đường vườn lầy lội; anh cũng chưa quen việc chăm cà phê, làm gì cũng phải hỏi hàng xóm. Có lúc anh đã nghĩ hay là về. Nhưng anh quyết định ở thêm — anh muốn biết cảm giác trống trải ban đầu là vì nơi này không hợp, hay chỉ vì mình chưa quen.

Qua mùa mưa, anh có câu trả lời. Không phải nơi này thiếu gì — mà là trước đây anh quen lấp đầy mọi khoảng trống bằng việc bận rộn. Khi không còn gì để vội, anh phải học cách ở yên. Anh nói đó là thứ khó nhất, và cũng là thứ đáng giá nhất anh học được ở Nam Ban.

Về chuyện đất, anh làm chậm. Anh không mua ngay trong chuyến đầu — anh thuê ở thử gần một năm, qua đủ một mùa mưa và một mùa khô rồi mới quyết. Anh bảo anh thấy nhiều người lên đây mua vội vì thích cảnh, rồi vài tháng sau bán lại vì không sống nổi. Anh không muốn thành một trong số đó.

Khi anh mua, anh chọn một mảnh không lớn, gần trục đường chính để tiện đi lại và có sẵn vườn cà phê đang cho thu, thay vì một lô view xa đẹp nhưng tách biệt. Anh nói đất đẹp để ngắm và đất hợp để sống là hai chuyện khác nhau — và anh chọn cái thứ hai.

Bây giờ anh chăm mảnh vườn cà phê của mình, sáng ra vườn, chiều nhận vài việc xây sửa nhỏ cho người quanh vùng — đủ sống, và quan trọng hơn là anh không còn phải đi xa theo công trình nữa. Anh không nói mình đã tìm thấy thiên đường. Anh chỉ nói anh thấy ngày của mình bây giờ có nghĩa hơn ngày trước kia. Với anh, vậy là đủ.

Hỏi anh có khuyên người khác lên Nam Ban không, anh ngần ngừ. Rồi anh nói: đừng lên vì một tấm ảnh đẹp. Hãy lên ở thử đã. Nếu sau một mùa bạn vẫn thấy dễ thở, thì hẵng tính chuyện lâu dài. Còn nếu thấy bứt rứt, thì biết sớm còn hơn.

Đó có lẽ là lời thật nhất một người ở Nam Ban có thể nói với người đang phân vân: nơi này không dành cho tất cả mọi người, và cách duy nhất để biết bạn có thuộc về nó không, là đến và ở lại đủ lâu.

Câu hỏi thường gặp

Có nên ở thử trước khi mua đất Nam Ban không?

Anh Nam thuê ở thử gần một năm rồi mới mua. Không phải vì anh thiếu quyết đoán, mà vì muốn đi qua đủ một mùa mưa và một mùa khô trước khi bỏ tiền. Anh kể thấy nhiều người lên đây mua vội vì thích cảnh, rồi vài tháng sau bán lại vì không sống nổi — anh không muốn thành một trong số đó.

Mùa đầu ở Nam Ban khó ở chỗ nào?

Với anh Nam, mùa mưa cao nguyên kéo dài hơn anh tưởng, có khi cả tuần không thấy nắng, đường vườn lầy lội. Việc chăm cà phê thì chưa quen, làm gì cũng phải hỏi hàng xóm. Anh nói có lúc anh đã nghĩ hay là về.

Làm sao biết mình có hợp với Nam Ban không?

Anh Nam chọn cách ở thêm cho hết mùa. Anh muốn biết cảm giác trống trải ban đầu là vì nơi này không hợp, hay chỉ vì mình chưa quen. Qua mùa mưa anh có câu trả lời: không phải nơi này thiếu gì, mà trước đây anh quen lấp đầy mọi khoảng trống bằng việc bận rộn — khi không còn gì để vội, anh phải học cách ở yên.

Nên chọn lô đất Nam Ban thế nào để ở lâu dài?

Khi quyết mua, anh Nam chọn một mảnh không lớn, gần trục đường chính cho tiện đi lại, có sẵn vườn cà phê đang cho thu — thay vì một lô view xa đẹp nhưng tách biệt. Anh nói đất đẹp để ngắm và đất hợp để sống là hai chuyện khác nhau, và anh chọn cái thứ hai.

Lên Nam Ban rồi sống bằng gì?

Anh Nam trước làm xây dựng ở Sài Gòn, quanh năm theo công trình. Giờ sáng anh ra vườn chăm cà phê, chiều nhận vài việc xây sửa nhỏ cho người quanh vùng. Anh nói đủ sống, và cái đáng hơn là không còn phải đi xa theo công trình nữa.

Người ta ở lại Nam Ban vì cảnh đẹp phải không?

Với anh Nam thì không. Anh bảo cảnh thì nơi nào trên cao nguyên cũng có. Cái khác là nhịp — buổi sáng không ai vội, người ta ra vườn sớm, làm tới trưa, nghỉ, rồi chiều làm tiếp. Một ngày dài hơn, nhưng nhẹ hơn. Anh nói anh tưởng mình cần nghỉ ngơi, hóa ra anh cần một nhịp sống khác.