Nam Ban không chỉ dành cho người làm vườn.
Tôi ở đây lâu rồi nên bắt đầu thấy một chuyện khác: có những người không cần đổi nghề để đổi nơi sống. Họ chỉ cần một căn nhà nhỏ, một khoảng riêng, internet đủ tốt, một chút cây xanh — rồi tiếp tục công việc của mình ở đây. Cũng có người mang về nhiều hơn một cái nghề: một lớp học, một quán, một cộng đồng.
Nhiều hơn người ta tưởng.
Có người giữ nguyên nghề cũ — làm việc qua máy tính, khách hàng ở thành phố, chỉ chỗ ngồi đổi chỗ. Có người mở một mô hình gắn với đất: farmstay, café, vườn. Có người mang một hoạt động về: lớp yoga, buổi workshop, một nhóm cùng sở thích.
Tôi không nói ai về đây cũng thành công. Chỉ là cái khung “về quê là phải làm nông” không còn đúng hẳn nữa.
Với nhiều nghề thì hợp.
Làm việc bằng máy tính, họp online, khách ở đâu cũng được — kiểu công việc đó không bắt mình phải ở thành phố. Một căn nhà nhỏ có góc làm việc yên tĩnh, internet ổn, là đủ để tiếp tục.
Chuyện này tôi viết riêng ở làm việc từ xa ở Nam Ban, vì đó là một nhóm người riêng: người giữ nghề cũ, chỉ đổi nơi sống.
Một thứ Nam Ban sẵn có: sự yên.
Ở ngay khu chợ Nam Ban đã có chi nhánh Yoga Sống Khỏe — dạy nhóm, dạy một kèm một, có cả đào tạo huấn luyện viên. Tôi kể ra không phải để quảng cáo giúp ai, chỉ để nói: kiểu hoạt động cần không gian tĩnh đã bắt đầu có chỗ ở đây rồi.
Với người tổ chức thiền, yoga, hay những buổi workshop cuối tuần, cái Nam Ban cho là điều khó mua ở thành phố: không gian rộng, khí hậu dịu, và một nhịp chậm hơn.
Đây là chỗ Nam Ban có sẵn nền.
Vùng này vốn là đất cà phê, nên người làm café hay farm không bắt đầu từ số không — có vườn, có nguyên liệu, có cả những người đã làm trước. Có người từ TP.HCM về mở farmstay và quán cà phê giữa vườn, bắt đầu từ một mảnh đất còn hoang. Có farm gắn trải nghiệm cà phê cho khách như Elon Farm ở Nam Ban.
Tôi kể mấy cái này như những gì đang có ở đây — không phải để rủ ai mở quán, cũng không phải công thức làm giàu. Mở một mô hình F&B hay farm là chuyện dài, cần tính kỹ. Tôi chỉ muốn nói: đất này hợp với kiểu làm đó, và đã có người làm thật.
Người làm sáng tạo thường cần hai thứ: yên để làm, và một khoảng đẹp để thở.
Nam Ban có cả hai. Một căn nhà nhỏ trên đồi, cây xanh quanh nhà, sáng có sương chiều có nắng — với người viết, vẽ, làm nhạc, làm phim, đôi khi chính khung cảnh đó là một phần của việc.
Tôi thấy hợp với những nhóm nhỏ: vài người bạn cùng nghề, một studio nhỏ, một chỗ vừa ở vừa làm. Không cần đông, không cần lớn.
Kiểu này tôi nghĩ Nam Ban hợp một cách tự nhiên.
Một gia đình nhỏ muốn con lớn lên gần cây cối. Một người về hưu muốn một khu vườn để chăm, một nhịp sống chậm. Một nhóm bạn muốn có chỗ lui về cuối tuần. Nam Ban cho được cái đó: đất còn vừa tiền hơn Đà Lạt, khí hậu gần giống, mà vẫn đủ yên.
Tôi không bàn chuyện mua bán hay góp vốn ở đây — đó là việc mỗi người tự tính. Chỉ nói về cách sống: ở đây, một nhịp sống chậm là thứ có thật, không phải lời quảng cáo.
Vài năm trước, người hỏi tôi về đất Nam Ban gần như đều để làm vườn, làm nông.
Giờ khác. Có người hỏi để về làm việc từ xa. Có người hỏi để mở một mô hình nhỏ. Có người chỉ muốn một chỗ yên để sống và làm cái mình thích.
Không chỉ nghề, nhiều thứ của đời sống thành phố cũng bắt đầu theo về: quán café sân vườn, chỗ tập, sân chơi, những khu vườn làm theo cách mới, farmstay, homestay… Mỗi người mang về một thứ. Một vùng đất có thêm người, thêm nghề, rồi tự nhiên có thêm đời sống. Đà Lạt ngày xưa cũng từng lớn lên từ những người mang cái mới đến một vùng cao nguyên.
Tôi không nói Nam Ban đã thành nơi tụ hội của đủ nghề — nói vậy là quá lời. Chỉ là tôi thấy càng lúc càng nhiều kiểu người khác nhau nhìn về đây. Và câu hỏi đáng để người ở nơi khác tự hỏi không phải “Nam Ban có nghề gì”, mà là: “thứ mình đang làm, mình có thể mang về đây theo cách nào?”
Ai hợp ai không với nhịp sống ở đây tôi viết ở Nam Ban có hợp với bạn. Chuyện dọn lên ở thật thì ở chuyển lên Nam Ban sống.
Không chỉ làm nông. Nhiều người giữ nghề cũ làm từ xa (code, design, tư vấn), hoặc mở mô hình gắn với đất như farmstay, café, vườn, hoặc tổ chức hoạt động như yoga, workshop.
Không. Nam Ban vốn là vùng nông nghiệp, nhưng hiện có cả người làm việc từ xa, mở farmstay, café, lớp yoga và các mô hình khác không thuần nông.
Có người đã làm. Nam Ban là vùng cà phê nên có sẵn vườn và nguyên liệu; hiện có farmstay và café do người nơi khác về mở. Mở một mô hình F&B là việc cần tính kỹ về đất, pháp lý và vận hành.
Có. Ở khu chợ Nam Ban có chi nhánh Yoga Sống Khỏe dạy nhóm, một kèm một và đào tạo huấn luyện viên. Không gian yên và khí hậu dịu hợp với các hoạt động kiểu này.
Nhiều người làm sáng tạo cần không gian yên và một khung cảnh đẹp để làm việc — hai thứ Nam Ban có. Một căn nhà nhỏ trên đồi với cây xanh có thể vừa để ở vừa để làm.
Đất còn vừa tiền hơn Đà Lạt, khí hậu gần giống, không gian yên. Hợp với người muốn một khu vườn để chăm, một nhịp sống chậm, hoặc một chỗ cho gia đình gần thiên nhiên.
Bài viết ghi lại những gì người viết quan sát được ở Nam Ban: một số nghề và mô hình sống đang có thật ở vùng này. Vài cơ sở được nhắc tên chỉ như dấu vết thực tế, không phải lời giới thiệu dịch vụ; bài không đưa giá, không rủ mua bán hay góp vốn. Mở một mô hình sống hay kinh doanh ở đâu cũng cần tự tìm hiểu kỹ về đất, pháp lý và vận hành.