Hồ Đông Thanh ở Nam Ban: hồ này làm tới đâu rồi?

Anh em lên xem đất kiểu gì cũng hỏi tôi câu này. "Nghe nói dưới đó có cái hồ lớn hả anh?"

Có. Mà chuyện cái hồ này hay bị kể lệch. Người thì bảo sắp thành khu du lịch, người thì bảo bỏ hoang rồi. Tôi ở đây, chạy ngang hoài, nên kể lại cho gọn.

Hồ nằm chỗ nào?

Khu Đông Thanh, giờ thuộc xã Nam Ban Lâm Hà. Từ trung tâm Nam Ban chạy ra một đoạn là tới.

Quanh hồ không có cổng chào, không bãi giữ xe. Bốn bề là vườn cà phê, vườn dâu, nhà dân, đường đất xen bê tông. Nó là cái hồ nằm giữa vùng làm nông.

Mà phải nói thật, chỗ có mặt nước thì cảnh khác hẳn. Sáng có sương đọng, chiều nắng xiên xuống, gió qua đó cũng mát hơn mấy khúc khác. Cái đẹp đó tự nó có, không ai dựng.

Làm để làm gì?

Để có nước.

Tưới cho khoảng 700 ha vườn — cà phê, dâu tằm, tiêu. Và nước sinh hoạt cho khoảng 7.500 hộ.

Còn một việc nữa ít ai nhắc: điều tiết. Hồ chứa không chỉ để trữ, nó giữ bớt lúc mưa rồi cấp ra lúc khô — như cái van cho cả vùng. Ở đây mưa thì mưa dồn, khô thì khô cạn, tháng ba tháng tư đi hỏi nhau giếng nhà ai còn nước. Có cái van đó thì đỡ hồi hộp hẳn.

Xây tới đâu rồi thì dừng?

Chỗ này nhiều người hiểu sai. Nghe "dừng" là tưởng mới động thổ đã bỏ.

Không phải. Đền bù làm rồi, xây cũng được phần lớn. Đập có, tràn xả lũ có. Hồ đã có nước.

Rồi tháng 7/2023, khu sườn đồi bên phải công trình xuất hiện vết nứt rồi sạt trượt, sụt lún. Từ đó thì ngưng.

Tháng đó mưa dữ lắm — lượng mưa ở Lâm Đồng được ghi nhận cao gấp hai ba chục lần cùng kỳ mọi năm. Khối trượt rộng khoảng 32 hecta, và có một chi tiết đáng để ý: khu sụt lún nằm ngoài ranh giới dự án, nhưng lại ảnh hưởng thẳng vào mấy hạng mục đầu mối. Báo cáo của ban quản lý dự án hồi giữa năm 2025 xác định đây là hiện tượng thiên tai tự nhiên, không phải do thi công hay sai kỹ thuật.

Vì sao ngưng?

Không phải một lý do. Mấy chuyện chồng lên nhau.

Sạt trượt, có nhà dân bị hư hỏng phải dời đi — liên quan an toàn, phải xử xong mới tính tiếp. Đền bù thì phần lớn đã chi, nhưng còn hạng mục kênh chưa có mặt bằng để làm. Rồi ranh dự án, quy hoạch phải rà lại. Rồi vốn, thủ tục, phương án khắc phục — mà muốn duyệt phương án thì phải có kết luận nguyên nhân trước.

Vòng vo vậy nên nó nằm im mấy năm.

Giờ tới đâu rồi?

Kể theo thứ tự cho dễ hình dung.

Tháng 7/2023 xảy ra sạt trượt, sụt lún, công trình dừng. Cơ quan chuyên môn nhận định việc chậm tiến độ là do thiên tai. Đầu năm 2026, phương án xử lý khối trượt được đưa ra với sự tham gia góp ý của cả chuyên gia nước ngoài; tháng 1/2026 tỉnh lập tổ điều tra để giám định nguyên nhân sự cố, đánh giá mức độ ảnh hưởng và tính khả thi của việc làm tiếp. Tháng 4/2026, tỉnh có bước giao Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thông báo kết quả giám định. Nhưng tới đầu tháng 7/2026, nguyên nhân vẫn chưa được công bố.

Có một dấu hiệu nhỏ mà ít người để ý: giữa tháng 5/2026, xã vẫn đang điều chỉnh ranh thu hồi đất cho hạng mục tuyến kênh và đường thi công kết hợp đường quản lý của hồ. Nghĩa là phần kênh — cái đang thiếu mặt bằng — chưa bị xếp lại; thủ tục đất cho nó vẫn chạy. Không phải tin hồ sắp làm tiếp, nhưng cũng không phải hồ bị bỏ.

Trước đó, kết luận thanh tra của tỉnh cũng ghi nhận việc đầu tư hồ này là phù hợp quy hoạch và nhu cầu thực tế, các bước thủ tục cơ bản đúng quy định.

Ra tận nơi thì thấy: hồ có nước, hạng mục đã xây vẫn còn đó, chỗ lâu không ai đụng thì cỏ mọc. Đường vào khu sản xuất của bà con cũng chưa làm xong.

Tôi không gọi là bỏ luôn. Nhưng hiện trường thì đúng là đang nằm đó. Hồ có nước, công trình còn nguyên nhiều hạng mục, còn việc xử lý tiếp theo thì vẫn phải chờ các bước của cơ quan chức năng.

Dân quanh đó sống thế nào?

Bình thường.

Phần bị ảnh hưởng nằm gọn trong một khu, đã xử theo diện đền bù, di dời. Còn lại — tức phần lớn — nằm ngoài ranh, vẫn ra vườn, vẫn thu cà phê, vẫn nuôi tằm, chợ vẫn họp.

Mà nói thật, ai ở đây cũng mong cái hồ xong.

Lý do đơn giản. Nhà nào cũng làm vườn, mà làm vườn thì sợ nhất mùa khô. Cà phê tới kỳ tưới mà thiếu nước là cả năm mất công. Dâu thiếu nước thì lá xấu, tằm ăn không nổi. Giờ mỗi nhà tự xoay — khoan giếng, kéo ống, bơm suối, tốn tiền tốn sức, mà giếng thì hên xui, chỗ trúng mạch chỗ không.

Có hồ thì nước có nguồn. Đường vào khu sản xuất xong thì chở hàng dễ hơn. Nên hỏi quanh đây ai không thích cái hồ, chắc khó tìm.

Có làm du lịch không?

Trong mục tiêu dự án có phần cảnh quan, môi trường, nuôi trồng thủy sản, kết hợp du lịch. Cái đó ghi trong hồ sơ, có thật.

Nhưng "có mục tiêu kết hợp du lịch" với "sắp thành khu nghỉ dưỡng" là hai chuyện cách nhau xa. Giờ chưa có khu du lịch nào ở đây. Gọi đúng tên thì nó là hồ chứa nước Đông Thanh. Vậy cũng đủ hay rồi, không cần thêm chữ cho kêu.

Xem đất quanh đó thì nên biết gì?

Đất gần một hồ lớn thì thường được để ý hơn, chuyện đó đúng ở nhiều nơi chứ không riêng đây. Có mặt nước thì cảnh khác, khí hậu dịu hơn.

Nhưng cái hồ là một thứ để nhìn, không phải lý do để mua.

Ba chuyện này khác nhau, đừng gộp: thấy được hồ — đi tới được hồ — dùng được miếng đất. Có miếng thấy mặt nước mà đường vào khó. Có miếng gần mà bị đồi che.

Riêng khu này nên hỏi thêm: thửa nằm đâu so với ranh dự án, có gần vùng đã ghi nhận sạt trượt không, địa hình thế nào, mưa xuống nước chảy đường nào. Hồ thủy lợi còn có hành lang bảo vệ theo quy định nữa, nên càng phải rõ ranh, đừng đoán bằng mắt. Mấy cái đó phải ra tận nơi, xem sổ, đối chiếu — nhìn ảnh không đoán được. Cách đọc thế đất tôi viết ở đọc thế đất Nam Ban, danh sách nên kiểm thì ở trước khi xuống tiền.

Tôi hay hỏi ngược một câu: bỏ chữ "hồ Đông Thanh" ra, miếng đất đó còn đáng mua không? Còn thì hồ là điểm cộng. Không còn thì mình đang mua cái câu chuyện.

Tôi nhìn cái hồ này thế nào?

Đơn giản thôi.

Một công trình lớn làm cho người đang sống ở đây. Đi được một quãng dài rồi gặp chuyện phải dừng, giờ đang xử. Không hay, nhưng cũng chưa phải chuyện xong.

Cái đáng nói là vùng này cần nước thật. Nếu một ngày hồ chạy, người hưởng trước không phải khách du lịch, mà là mấy nhà đang tưới cà phê bằng giếng khoan quanh đây.

Bao giờ xong thì tôi chịu. Ai nói chắc với anh em một cái mốc, nên hỏi lại họ lấy đâu ra.

Hồ ở đó, nước có, vườn vẫn xanh. Muốn biết thật thì lên chạy một vòng, mất buổi sáng thôi.

Nhân nói chuyện phát triển vùng, mấy hôm nay anh em cũng hay hỏi tôi về tin Novaland đề xuất làm đô thị ở Nam Ban — chuyện đó tôi kể riêng một bài.

Câu hỏi thường gặp

Hồ Đông Thanh ở Nam Ban nằm ở đâu?

Hồ chứa nước Đông Thanh nằm ở khu vực Đông Thanh, thuộc xã Nam Ban Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng, giữa vùng sản xuất nông nghiệp.

Hồ Đông Thanh xây để làm gì?

Cấp nước tưới cho khoảng 700 ha đất canh tác — cà phê, dâu tằm, hồ tiêu — và tạo nguồn nước sinh hoạt cho khoảng 7.500 hộ dân, đồng thời điều tiết nguồn nước giữa mùa mưa và mùa khô, kết hợp cải tạo môi trường và cảnh quan.

Hồ Đông Thanh xây xong chưa?

Chưa. Dự án đã thi công phần lớn khối lượng và hồ đã có nước, nhưng tạm dừng từ tháng 7/2023 sau sự cố sạt trượt, sụt lún ở sườn đồi giáp khu vực thi công.

Vì sao hồ Đông Thanh dừng thi công?

Không do một nguyên nhân đơn lẻ. Sau sự cố sạt trượt, việc xử lý liên quan cùng lúc tới an toàn công trình, nhà dân bị ảnh hưởng, mặt bằng cho hạng mục còn lại, ranh và quy hoạch, cùng thủ tục về vốn và phương án khắc phục. Cơ quan chuyên môn nhận định việc chậm tiến độ là do thiên tai; nguyên nhân sự cố do cơ quan chức năng giám định.

Khu vực sạt trượt hồ Đông Thanh rộng bao nhiêu?

Khối trượt có quy mô khoảng 32 ha. Theo báo cáo của ban quản lý dự án, khu vực sụt lún nằm ngoài ranh giới dự án nhưng ảnh hưởng trực tiếp tới các hạng mục đầu mối.

Hồ Đông Thanh hiện nay ra sao?

Công trình vẫn tạm dừng, hồ đã có nước và các hạng mục đã xây vẫn còn tại chỗ, một số chỗ xuống cấp sau thời gian dài không thi công. Tháng 1/2026, tỉnh lập tổ điều tra giám định nguyên nhân sự cố. Tháng 4/2026, tỉnh có bước giao Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thông báo kết quả giám định. Đến đầu tháng 7/2026, nguyên nhân sự cố vẫn chưa được công bố.

Dân quanh hồ Đông Thanh có bị ảnh hưởng không?

Phần bị ảnh hưởng nằm trong một khu vực nhất định, đã xử lý theo diện bồi thường và di dời. Phần lớn dân cư nằm ngoài ranh vẫn sinh hoạt và canh tác bình thường.

Có nên mua đất gần hồ Đông Thanh ở Nam Ban không?

Không có câu trả lời chung cho cả khu. Cần xem từng thửa: vị trí so với ranh dự án và hành lang bảo vệ hồ, khoảng cách thực tế tới hồ, địa hình, thoát nước, đường vào, pháp lý và quy hoạch.

Hồ Đông Thanh ở Nam Ban có làm du lịch không?

Dự án có mục tiêu kết hợp cải tạo cảnh quan và phát triển du lịch, nhưng hiện chưa có khu du lịch nào tại đây. Đúng bản chất hiện nay đây là công trình hồ chứa nước.