Nam Ban trồng được hoa gì?

Người mới lên hay hỏi đất này trồng hoa gì được. Câu trả lời thật ra hơi chán: gần như cái gì cũng được.

Cùng độ cao, cùng đất đỏ, cùng khoảng nhiệt với Đà Lạt — thứ bên đó sống thì bên này phần lớn cũng sống.

Nên câu đáng hỏi hơn là: loại nào ở đây người ta trồng thật, và trồng để làm gì. Cái đó thì phải đi mới biết.

Nam Ban trồng được hoa nào, loại nào thấy nhiều nhất?

Đi một vòng trong xã, thứ đập vào mắt nhiều nhất không phải hoa quý.

Sao nhái — nhiều người gọi cánh bướm. Loại này trồng cả bãi, hồng trắng tím lẫn lộn, gió thổi là cả vạt nghiêng theo. Rẻ, dễ, gieo hạt là lên.

Dừa cạn — đỏ, hồng, trắng. Làm thảm rất đẹp, chịu nắng tốt, gần như không phải chăm.

Mười giờ — viền lối đi, mép bồn. Nắng lên là nở, chiều cụp lại.

Xác pháo — bụi đỏ, bụi tím hồng. Có bụi để lâu thành cả mảng lớn.

Hoa giấy — cổng, hàng rào, giàn. Chỗ nào nhiều nắng là nó bung.

Hoa hồng — nhà nào có sân là gần như có vài gốc, đủ màu.

Cẩm tú cầu — chỗ ẩm, chân nhà, ven lối. Chùm to, giữ được lâu.

Còn ngọc thảo, cẩm tú mai, chiều tím, cúc thì thấy rải rác trong bồn và dọc lối đi, chủ yếu để lấp màu.

Nhìn danh sách này thấy ngay một điều: phần lớn là hoa dễ sống, rẻ, không kén chăm. Không phải vì người ở đây không biết chơi hoa đẹp — mà vì hoa ngoài vườn phải tự sống qua được mùa mưa dài, không ai ra tưới mỗi ngày.

Nam Ban có trồng hoa cắt cành không?

Có, và nhiều hơn người ngoài tưởng.

Chạy trong xã sẽ gặp những cụm nhà kính trồng cúc, đồng tiền, hồng môn, ly, sao tím — mấy loại cắt cành đem bán chứ không phải trồng chơi. Có cụm nhỏ vài sào, có cụm làm ra tấm ra món.

Nhìn kỹ thì thấy hoa ở đây đa dạng hơn mình nghĩ. Người ngoài hay mặc định Nam Ban là cà phê với dâu tằm, còn hoa là chuyện của Đà Lạt. Đi một vòng rồi mới biết không phải vậy.

Còn ai chỉ muốn có hoa cho đẹp sân thì không cần đi tới đó. Hai chuyện khác nhau — nghề nhà kính vận hành ra sao thì tôi kể ở bài về rau, hoa và cây đô la.

Ven đường Nam Ban thường trồng hoa gì?

Ven đường thì tiêu chí khác hẳn sân nhà: phải chịu được nắng gắt, mưa dầm, bụi đường, và không ai chăm.

Nên chỗ nào cũng thấy mấy loại đó lặp lại — sao nhái, dừa cạn, mười giờ, xác pháo. Bốn cái này gánh gần hết mảng màu dọc đường ở đây.

Mấy khu phân lô làm bài bản hơn thì lát cỏ nhung rồi trồng sao nhái lên trên. Cỏ giữ đất khỏi trôi, hoa cho màu, mà cả hai đều không đòi hỏi gì nhiều. Cách làm này giờ khá phổ biến, chạy qua mấy khu đất mới là nhận ra ngay.

Có một khu view đẹp gần hồ Bãi Công trồng tam giác mạch. Tới mùa hoa thì người trong vùng lẫn người từ nơi khác rủ nhau lên chụp ảnh — hoa nhỏ li ti, phía sau là thung lũng mở, chụp lên nhìn không giống chỗ nào quanh đây.

Chuyện đó nói lên một thứ đáng để ý với người mua đất: một vạt hoa có thể làm cả khu đất được người ta nhớ tên. Không tốn bao nhiêu, mà hiệu quả hơn nhiều thứ khác.

Đào Nhật Tân ở Nam Ban có thật không?

Có, và đây là thứ riêng của vùng này.

Người Hà Nội vào kinh tế mới mang giống đào từ ngoài Bắc vào. Có vườn tới hơn năm trăm gốc. Giống thì đủ cả — đào Bích, đào Liễu, đào Hồng, sau còn thử cả đào tuyết.

Nhưng chuyện hay không nằm ở số gốc. Mang cây từ Nhật Tân vào trồng được là một chuyện, cho nó nở đúng Tết trên đất cao nguyên lại là chuyện khác — nắng khác, lạnh khác, nhịp cây khác. Người trồng ở đây phải mò kỹ thuật riêng, mất mấy mùa mới ra.

Nghĩ kỹ thì hợp lý. Người ta mang tên quê vào đặt cho xóm — Ba Đình, Đống Đa, Từ Liêm, Thanh Trì. Mang cả cây quê vào trồng cũng là chuyện tự nhiên.

Với ai đang tính làm căn nhà nhỏ ở đây, một gốc đào trước sân có ý nghĩa hơn là một cây cảnh đắt tiền. Nó nói được cái gốc của vùng đất mà không cần giải thích gì.

Chuyện người Hà Nội vào đây thì tôi kể riêng ở bài về hồ Tròn.

Dã quỳ ở Nam Ban nở tháng mấy?

Cuối tháng Mười tới giữa tháng Mười Một, rộ chừng hai tuần.

Cái hay của dã quỳ là không ai trồng cả. Nó tự mọc ven đường, ven rẫy, trên taluy, chỗ nào đất trống là có.

Tới mùa thì vàng dọc lối, rõ nhất trên cung Nam Ban – Mê Linh – Tà Nung. Từng có người ở xa tìm lên chỉ để ngắm và chụp.

Người ở đây quen tới mức không để ý. Người ở xa lên đúng mùa thì đứng lại chụp.

Nếu ai định lên xem đất mà tiện chọn thời điểm, quãng đó đi vừa đẹp — cũng là lúc sau mùa mưa, đường đã ráo mà cảnh còn xanh.

Sân vườn nhà ở Nam Ban nên trồng hoa gì?

Tùy mình lên bao nhiêu lần một tháng, và đây là chỗ người mới hay tính sai.

Lên thường xuyên hoặc ở hẳn — trồng gì cũng được. Hồng, cẩm tú cầu, ngọc thảo, cúc, mấy loại cần chăm đều. Có người ở là hoa sống.

Cuối tuần mới lên — chọn loại tự sống. Sao nhái, dừa cạn, mười giờ, hoa giấy, xác pháo. Ba tuần không ai tưới vẫn còn nguyên.

Đây là chỗ nhiều người vấp: mua đất xong hào hứng trồng cả vườn hồng, ba tuần sau lên thấy trơ cành. Không phải hồng khó — chỉ là hồng cần người, mà mình thì ở Sài Gòn.

Một cách làm gọn hơn: lấy loại tự sống làm nền, chừa một góc nhỏ cho loại mình thích chăm. Góc đó lên thì chăm, không lên thì cũng chỉ mất một góc.

Làm hàng rào bằng cây ở Nam Ban thì trồng gì?

Ở đây nhiều nhà không xây tường mà để cây làm rào — vừa rẻ, vừa hợp cảnh.

Hoa giấy là lựa chọn phổ biến nhất cho cổng và mặt tiền. Chịu nắng, chịu hạn, cắt tỉa được, và ra hoa gần như quanh năm nếu đủ nắng.

Rào bên trong, rào ngăn vườn thì người ta hay dùng cây bụi cho dày, trồng sát nhau rồi cắt phẳng. Loại này thiên về che chắn hơn là lấy hoa.

Có một chuyện thực tế nên biết trước: hàng rào cây không thay được ranh đất. Cây lớn lên, tán lấn sang, vài năm sau ranh thật với hàng rào lệch nhau là chuyện hay gặp. Trồng thì cứ trồng, nhưng mốc ranh vẫn nên có, và nên trồng lùi vào trong một chút.

Trồng hoa ở Nam Ban có gì khó?

Hai chuyện, và cả hai đều là chuyện mùa.

Mùa mưa dài — khoảng tháng Tư tới tháng Mười Một. Đất dốc thì nước xối, hoa thấp dễ bị vùi hoặc thối gốc. Nên lên luống, làm rãnh thoát, đừng trồng chỗ trũng.

Mùa khô thì ngược lại — nắng gắt, gió nhiều, đất đỏ khô nhanh. Chỗ không có nước tưới thì chỉ mấy loại chịu hạn sống nổi.

Cho nên khi ai đó khoe vườn hoa đẹp, câu đáng hỏi là ảnh chụp mùa nào. Cùng một sân, tháng Sáu với tháng Hai nhìn không giống nhau.

Mua đất Nam Ban xong nên trồng gì trước?

Đừng trồng hoa trước.

Việc trước tiên là biết nước chảy lối nào, chỗ nào đọng, chỗ nào xói. Cái đó phải qua một mùa mưa mới rõ, và đọc thế đất trước khi trồng thì đỡ phải làm lại.

Nếu muốn có gì đó ngay cho đỡ trống, gieo sao nhái. Rẻ, lên nhanh, phủ được đất trống, và tới lúc muốn làm khác thì cày lên trồng lại chẳng tiếc gì.

Cỏ nhung cũng vậy — lát trước để giữ đất khỏi trôi, sau tính tiếp.

Còn hồng, cẩm tú cầu, đào thì để sau, khi đã biết chỗ nào nắng chỗ nào râm, chỗ nào nước tụ. Trồng đúng chỗ ngay từ đầu đỡ hơn trồng rồi bứng.

Câu hỏi thường gặp

Nam Ban trồng được hoa gì?

Cao 800–1000m, khí hậu 18–25°C, đất đỏ bazan nên trồng được phần lớn các loại hoa của vùng Đà Lạt. Thấy nhiều nhất ngoài thực tế là sao nhái, dừa cạn, mười giờ, xác pháo, hoa giấy, hoa hồng và cẩm tú cầu.

Vì sao Nam Ban có đào Nhật Tân?

Do người Hà Nội mang giống vào khi lên xây dựng vùng kinh tế mới sau 1975. Có vườn trồng tới hơn năm trăm gốc, giống gồm đào Bích, đào Liễu, đào Hồng.

Cuối tuần mới lên Nam Ban thì trồng hoa gì cho khỏi chết?

Chọn loại tự sống được: sao nhái, dừa cạn, mười giờ, hoa giấy, xác pháo. Mấy loại cần chăm đều như hồng hay cẩm tú cầu chỉ hợp khi có người ở thường xuyên.

Ở Nam Ban có hoa tam giác mạch không?

Có. Một khu view đẹp gần hồ Bãi Công trồng tam giác mạch, tới mùa hoa thì người trong vùng và cả người từ nơi khác lên chụp ảnh.