Bài đăng ngày 24/9/2026, ngày cuối của đợt dự báo. Phần dấu hiệu sạt lở và cách đọc một lô đất bên dưới thì dùng được cho mọi đợt mưa lớn sau.
Cập nhật 25/9/2026. Đợt dự báo 21–24/9 đã qua. Bản tin ngày 24 và 25/9 của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia (dẫn lại trên Nhân Dân, VOV) vẫn ghi Tây Nguyên, trong đó có Lâm Đồng, mưa vừa, mưa to, có nơi rất to, tập trung chiều tối và đêm. Chúng tôi chưa thấy số liệu chính thức nào riêng cho Nam Ban về đợt này, nên không ghi thêm.
Mùa mưa ở Nam Ban dài, khoảng từ tháng Tư tới tháng Mười Một. Nhưng đợt này khác ở con số.
Trên 100mm trong ba giờ là lượng mưa dồn vào một buổi, không trải ra cả ngày. Ở vùng đồi dốc đất đỏ, đó mới là con số đáng nhìn — không phải tổng lượng cả đợt.
Theo Quyết định 18/2021/QĐ-TTg về dự báo, cảnh báo thiên tai, mưa lớn là mưa trên 50mm trong 24 giờ. Mưa to là 51–100mm trong 24 giờ. Mưa rất to là trên 100mm trong 24 giờ, hoặc trên 50mm trong 12 giờ.
Dự báo đợt này cho Lâm Đồng là 150–250mm cả đợt bốn ngày, cục bộ trên 400mm. Nghe thì trải ra, nhưng vế đáng lo là câu sau: nguy cơ mưa trên 100mm trong 3 giờ.
Nghĩa là có thể cả ngày không mưa mấy, rồi một buổi chiều đổ xuống hết. Đất dốc không kịp thoát thì nước chạy trên bề mặt, và đó là lúc chuyện xảy ra.
Đừng lên những ngày mưa lớn. Đường đèo Tà Nung, đường vào các lô trong vườn, mấy đoạn cuối chưa đổ bê tông — mưa lớn thì đó là chỗ đầu tiên khó đi. Đất vẫn nằm đó sau mưa; chạy lên lúc này không giải quyết được gì.
Nhờ người quen ngó giùm sau khi tạnh, không phải trong lúc mưa. Thứ cần biết là mấy chỗ ranh có bị xói không, đường vào có sạt đoạn nào không, taluy có vết nứt không.
Nếu có nhà trên đất, nhờ người kiểm mái, đường thoát nước quanh nhà, và máy bơm giếng — ba thứ hay hỏng sau một đợt mưa mạnh.
Chuyện giữ đất khi ở xa thì tôi kể ở giữ đất Nam Ban từ xa.
Mấy dấu hiệu này là của Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, không phải tôi tự nghĩ ra, và đáng thuộc:
Nước suối chuyển từ trong sang đục. Dấu hiệu sớm, và dễ thấy nhất với người ở gần suối.
Vết nứt trên sườn đồi, mái dốc, tường nhà, nhất là vết nứt mới xuất hiện sau mưa. Cây nghiêng đi so với trước.
Mặt đất phồng lên, cây cối rung chuyển, có âm thanh lạ trong lòng đất.
Thấy mấy thứ đó thì ra khỏi khu vực trước, báo cho người xung quanh và chính quyền sau. Đừng ở lại xem thêm.
Và mấy điều không nên làm, cũng theo khuyến cáo của cơ quan phòng chống thiên tai: không đi qua ngầm tràn, cầu cống, đoạn đường ngập sâu, nước chảy xiết. Tránh xa dây điện, cột điện. Không trú mưa dưới cây cao hay công trình tạm không an toàn.
Không phải lô nào cũng như nhau, và đây là chỗ người mua đất nên nhớ cả sau khi mưa tạnh.
Lô ven suối. Mùa khô thì đó là điểm cộng. Mưa lớn kéo dài thì nước suối lên nhanh hơn mình tưởng — chuyện đất giáp suối có phần riêng về hành lang bảo vệ và mực nước.
Lô dưới chân một taluy đứng. Nhất là taluy mới san, chưa qua mùa mưa nào.
Lô ở chỗ trũng, thấp hơn mặt đường. Nước từ đường và từ các lô trên đổ về.
Lô có ao tự đào trên sườn dốc. Bờ ao là chỗ nên nhìn đầu tiên sau một trận mưa lớn.
Đây cũng là lý do tôi hay nói xem đất nên quay lại một lần vào ngày thời tiết xấu. Ngày nắng thì lô nào cũng dễ thương. Cách đọc một lô theo hướng này tôi để ở đọc thế đất Nam Ban, còn nhịp cả mùa thì ở mùa mưa Nam Ban.
Đợi nước rút và có hướng dẫn của địa phương rồi mới quay lại khu vực bị ảnh hưởng.
Kiểm điện trước khi dùng lại. Kiểm nguồn nước — giếng khoan sau mưa lớn có thể đục; ăn chín uống sôi cho chắc. Chuyện nước giếng ở đây tôi kể ở nước ở Nam Ban.
Nếu có hư hại thì ghi lại và báo chính quyền địa phương.
Và nếu mảnh đất của mình có chỗ bị xói, có vết nứt mới — đó là thông tin đáng giữ, không phải chuyện sửa xong rồi quên. Nó cho biết nước ở lô đó chạy đường nào, và lần sau nên làm gì trước.
Tình huống khẩn cấp: gọi lực lượng cứu hộ địa phương hoặc Tổng đài 112.
Nam Ban nhiều đồi dốc, nền đất đỏ bazan, mùa mưa khoảng từ tháng Tư tới tháng Mười Một — ba thứ đó gặp nhau thì lô ven suối, lô dưới chân taluy đứng mới san, lô ở chỗ trũng thấp hơn mặt đường là chỗ nên xem kỹ hơn. Mỗi lô cần đọc riêng, tốt nhất là quay lại xem vào một ngày mưa.
Từ 21/9 đến 24/9/2026, theo bản tin của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia. Lượng mưa phổ biến 150–250mm cả đợt, cục bộ có nơi trên 400mm, nguy cơ mưa cường độ lớn trên 100mm trong 3 giờ.
Xã Nam Ban Lâm Hà thuộc tỉnh Lâm Đồng, nằm trong vùng dự báo của đợt mưa này. Bản tin không có dự báo riêng cho từng xã. Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Lâm Đồng đã yêu cầu các xã, phường theo dõi bản tin cảnh báo và triển khai phương án ứng phó.
Theo Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai: mưa lớn nhiều ngày; nước sông suối từ trong chuyển sang đục; có vết nứt trên sườn đồi, mái dốc, tường nhà; cây nghiêng; mặt đất phồng lên, cây cối rung chuyển, có âm thanh lạ trong lòng đất. Thấy các dấu hiệu này thì rời khỏi khu vực trước, báo chính quyền địa phương sau.
Không nên lên trong những ngày mưa lớn, vì đường đèo và các đoạn đường vào lô là chỗ khó đi nhất. Nên nhờ người quen kiểm tra sau khi tạnh: ranh có bị xói không, đường vào có sạt đoạn nào không, taluy có vết nứt không. Nếu có nhà thì kiểm thêm mái, đường thoát nước quanh nhà và máy bơm giếng.
Theo Quyết định 18/2021/QĐ-TTg về dự báo, cảnh báo thiên tai: mưa lớn là mưa trên 50mm trong 24 giờ. Mưa to là 51–100mm trong 24 giờ. Mưa rất to là trên 100mm trong 24 giờ, hoặc trên 50mm trong 12 giờ.
Dự báo mưa 21–24/9/2026 theo bản tin của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, được nêu trong văn bản số 54/BCĐ-BNNMT ngày 20/9/2026 của Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia gửi các tỉnh, thành khu vực Nam Trung Bộ và Nam Bộ. Yêu cầu ứng phó của Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Lâm Đồng theo Báo Lâm Đồng.
Cách phân loại mưa theo Quyết định 18/2021/QĐ-TTg. Dấu hiệu nhận biết sạt lở theo Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai. Phần "lô nào đáng để ý" là quan sát của Namban Panorama, không phải kết luận kỹ thuật cho một lô cụ thể.
Dòng cập nhật 25/9: bản tin dự báo ngày 24 và 25/9/2026 của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, dẫn lại tại Nhân Dân và VOV.
Bài không có dự báo riêng cho Nam Ban — chỉ ghi Nam Ban nằm trong vùng dự báo của tỉnh. Đây là bản tin theo thời điểm. Diễn biến mưa thay đổi theo giờ — nên theo dõi bản tin cảnh báo chính thức và chỉ đạo của chính quyền địa phương, không dựa vào một bài viết. Bài không thay thế hướng dẫn của cơ quan chức năng.